کوردستان • مێژوو • زمان

کوردستان — خاکێک، مێژوویەک، زمانێک بە شێوەزارە جیاوازەکان

ئەم بەشە بۆ پیشاندانی کورتەیەک لە کلتوور و مێژووی کوردستان و هەروەها شێوەزارەکانی زمانی کوردی دانراوە.

ئاڵای کوردستان

ئاڵا
ئاڵای کوردستان

سوور • سپی • زەردسەوز — خۆرەوە لە ناوەڕاستدا نیشانەی ڕووناکی و ئازادییە.

وتەی ڕێنوێن

ئەگەر بۆ تێربوون لە دەرەوە چاو لە کەسانی دیکە بکەیت، هەرگیز بە ڕاستی تێر نابیت.

ئەم واتەیە یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی هۆشیاربین بە هاوسەنگی ناوخۆیی، خۆپێزانینی دروست و بڕیارەکان.

پوختەی پەڕە

  • ڕەنگەکانی ئاڵا و واتاکانیان
  • کورتە مێژووی کوردستان
  • شێوەزارەکانی زمانی کوردی
  • کولتوور و هونەری کوردی

واتای ڕەنگەکانی ئاڵای کوردستان

هەر ڕەنگێک لە ئاڵای کوردستان واتایەکی تایبەت و گرینگی هەیە.

ڕەنگەکانی ئاڵا

سوور

سوور

نیشانەی خوێن و قوربانیدانی شەهیدانی گەلی کورد لە ڕێگای ئازادی و سەربەخۆییدا.

سپی

سپی

نیشانەی ئاشتی، پاکی و پاراستنی بەها مرۆییەکانە. هیوای ئاشتی بۆ هەموو گەلان.

زەرد (خۆر)

زەرد / زێڕین

خۆرەوە لە ناوەڕاستی ئاڵادا نیشانەی ڕووناکی، ئازادی، هیوا و ژیانی نوێیە.

سەوز

سەوز

نیشانەی سروشتی سەوز و زەوی بەپیتی کوردستان، زیندووێتی و خاکی باوک و باپیرانە.

کورتەیەک لە مێژووی کوردستان

گەشتێک لە مێژووی دێرینی کوردستان بۆ ئەمڕۆ.

مێژوویی / کلتووری

سەردەمی کۆن

پێش زایین - سەدەی ١٠

میدیەکان (Media) کە لە سەدەی حەوتەمی پێش زاین شانشینێکی بەهێزیان دامەزراند، بە باپیر و باوکی کوردانی ئێستا دادەنرێن. ئەم شانشینە لە کۆماری ئازەربایجانی ئێستاوە دەست پێدەکرد و بەردەوام بوو تا عێراق و تورکیا.

سەدەی ناوەڕاست

سەدەی ١٠ - سەدەی ٢٠

لە سەدەکانی ناوەڕاستدا چەندین شانشین و میرنشینی کوردی دروست بوون. ئەیووبیەکان بە سەرکردایەتی سەلاحەدینی ئەیووبی (١١٣٧-١١٩٣) یەکێک لە دەوڵەتە بەناوبانگەکانی مێژوو بوون کە بەرەنگاری هێزەکانی ڕۆژئاوا بوونەوە.

سەردەمی نوێ

سەدەی ٢٠ - ئێستا

دوای شەڕی جیهانی یەکەم کوردستان دابەش کرا بەسەر چوار وڵاتدا. لە ساڵی ١٩٩١دا هەرێمی کوردستان-عێراق خۆبەڕێوەبەریی بەدەستهێنا و لە ٢٠٠٥دا بە فەرمی وەک هەرێمێکی فیدراڵی عێراق ناسرا.

شێوەزارەکانی زمانی کوردی

زمانی کوردی لە چەندین شێوەزاری سەرەکی پێکهاتووە کە هەریەکەیان تایبەتمەندی خۆی هەیە.

شێوەزارەکان

کوردی سۆرانی

سۆرانی

لە هەرێمی کوردستان-عێراق و ڕۆژهەڵاتی کوردستان (ئێران) بە ئەلفوبێی عەرەبی-کوردی دەنووسرێت. لە شارەکانی هەولێر، سلێمانی، کەرکووک و مەهاباد بەکاردێت.

کوردی کورمانجی

کورمانجی

لە باکووری کوردستان (باشووری تورکیا) و ڕۆژئاوای کوردستان (باکووری سووریا) و بەشێکی باکووری ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە ئەلفوبێی لاتینی دەنووسرێت. زۆرترین ژمارەی قسەکەر.

زازاکی / دیمیلکی

زازاکی

لە بەشێک لە ناوچەکانی باکووری کوردستان قسەپێدەکرێت. شێوەزارێکی تایبەت و جیاواز کە لە ڕووی ڕێزمانییەوە تایبەتمەندی نایابی هەیە.

گۆڕانی / هەورامی

گۆڕانی

لە ناوچەی هەورامان (سنووری ئێران و عێراق) قسەپێدەکرێت. شێوەزارێکی کۆنە کە لە مێژووی ئەدەبی کوردیدا شوێنێکی تایبەتی هەیە و لە شوێنەوارەکانی کوردی کۆندا نزیکە.

زانیاری گرنگ

سەرەڕای جیاوازییەکان لە نێوان ئەم شێوەزارانەدا، هەموویان بەشێکن لە زمانی کوردی و قسەکەرانیان دەتوانن یەکتری تێبگەن. زمانی کوردی لە چینەی زمانە ئێرانیەکانە و پەیوەندی بە زمانەکانی فارسی، پەشتوو و بەلووچیەوە هەیە.

#زمانی_کوردی #شێوەزار #کلتوور #مێژوو #کوردستان

کولتوور و هونەری کوردی

کوردستان بە کولتوور و هونەرێکی دەوڵەمەند و جوان ناسراوە.

گۆرانی و مۆسیقا

گۆرانی کوردی بە دەنگە جوان و ئامێرە نەریتیەکانی وەک دەف، زوڕنا، تەمبوور و شمشاڵ ناسراوە.

هەڵپەڕکێ و گۆوەند

هەڵپەڕکێی کوردی (گۆوەند) بەشێکی گرینگی بۆنە و ئاهەنگە نەتەوایەتیەکانە کە بە دەست گرتن ئەنجام دەدرێت.

جلوبەرگی نەریتی

جلی کوردی بە ڕەنگە جوانەکانی و دیزاینە تایبەتەکانی ناسراوە. هەر ناوچەیەک جلی تایبەتی خۆی هەیە.