ئێسکەکانی لەشی مرۆڤ

هانتاڤایرۆسەکان خێزانێکە لە ڤایرۆسەکان کە دەبنە هۆی نەخۆشی سەخت و مردن.ئەم ڤایرۆسانە دەبنە هۆی نەخۆشییەکانی وەک نەخۆشی هانتاڤایرۆسی سییەکان (HPS) و تای خوێنبەربوون لەگەڵ نەخۆشی گورچیلە (HFRS). بە شێوەیەکی سەرەکی لە لایەن مشک و جورجەوە بڵاودەبنەوە. ڤایرۆسی ئەندێس تاکە جۆری هانتاڤایرۆسە کە ناسراوە بە بڵاوبوونەوەی لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ. ئەم بڵاوبوونەوەیە بەزۆری تەنها بۆ ئەو کەسانە سنووردارە کە پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ کەسە نەخۆشەکەدا هەیە.

ئاو مادەیەکی زۆر گرنگە بۆ ژیان و پێکهاتووە لە دوو ئەتۆمی هایدڕۆجەن (H) و یەک ئەتۆمی ئۆکسجین (O)، کە پێکەوە H₂O دروست دەکەن. ئەم پێکهاتەیە وا دەکات کە ئاو تایبەتمەندییەکی تایبەتی هەبێت، وەک توانای تواندنەوەی زۆر لە مادەکانی هەیە.گەورەبوونی کاتێک دەبێتە (بەفر)، و گرنگییەکی زۆر بۆ گەشە و مانەوەی زیندەوەرەکان.ئاو لە سروشتدا بە سێ حاڵەت دەبینرێت شل،گاز،بەفر. هەروەها ڕۆڵێکی سەرەکی هەیە لە ڕێکخستنی گەردوون و جیاوازییەکانی وەک وەرزەکان، باران، و گۆڕانکارییەکانی کەش و هەوا.

ئاسن چیە ؟ئاسن یەکێکە کە کانزا گرینگەکان لە لەشدا ئاسن یەکێکە لە پێکهێنەرەکانی هیمۆگلۆبینی خوێن . کە هیمۆگلۆبین لە خرۆکە سورەکان هەیە و ئوکسجین دەگوازێتەوە بۆ خانەکانی لەش .لە کاتی کەمی ئاسن چی روودەدات؟کاتێک ئاسن کەم بێت ،ئەوا خڕۆکە سورەکان کەم دەبێت،وە ئوکسجینی پێویست ناگەرێتەوە بۆ خانەکانی لەش کەمی مادەی ئاسن باوترین هۆکارە بۆ روودانی کەم خوێنی.ئەو هۆکارانە چین کە دەبنە هۆی روودانی کەمخوێنی بە هۆی کەمی ئاسن ؟١- لە ئافرەتاندا بەهۆی خوێن لێ رۆیشتن لە سوری مانگانەدا .٢- بەهۆی وەرنەگرتنی رێژەی پێویستی ماددەی ئاسن لە خۆراکەوە .٣- بەهۆی بوونی خوێنبەربوونی ناوەکی واتا لە ناوەوەی لەش ئەمەش بەهۆی برین یان نەخۆشی وەک شێرپەنجە.٤- بەهۆی ئەوەی لەش توانای مژینی ئاسنی نەبێت، ئەمەش بەهۆی ئەوەی هەندێ نەخۆشی یان بەشێک لە ریخۆڵە باریکە و گەدە لێی برابێت .نیشانەکانی کەمی ئاسن چین؟• هەستکردن بە لاوازی.• ⁠ماندوبوون بە ئاسانی.• ⁠تووشی سەرسوڕان دەبێ.• ⁠سەرئێشە.• ⁠رەنگ زەردبوون.• ⁠تەنگە نەفەسی.• ⁠وە لە منداڵدا گەشەیان زۆر کەمدەبێتەوە.ئەو خۆراکانە کامەن کە دەولەمەندن بە ماددەی ئاسن ؟• گۆشتی سور.• ⁠سەوزەوات بەشێوەیەکی گشتی.• ⁠بەرههەمە دانەوێلەییەکان وەک نیسک…هتدهەندێ لە چارەسەریەکان ئەم نەخۆشیە.١- پزیشک هەلدەستێ بە پێدانی جۆرە حەبێک کە “ ئاسن “ ی تيایە بۆ بەرزکردنەوەی ڕێژەی ئاسن لە لەشدا بە گوێرەی پێویست.٢- پزیشك هەلدەستێ بە پێدانی دەرزیەک ڤیتامین “B12” تیایە بۆ بەرزکردنەوەی ڕێژەی ڤیتامینەکان لە لەشدا بە گوێرەی پێویست.

شیکاری نەخۆشیەکان چیە ؟ شیکاری نەخۆشیەکان یەکێکە لە بنەڕەتیترین بەشەکانی تەندروستی کە پشت بە تاقیکردنەوەکانی تاقیگە دەبەستێت بۆ دۆزینەوە، پشتڕاستکردنەوەی نەخۆشیەکان. زۆربەی بڕیارە پزیشکییەکان پشتگیری لەم ئەنجامانەوە وەردەگرن، شیکاری نەخۆشیەکان ستونێکی سەرەکیی سیستەمی تەندروستییە. بەبێ ئەم تاقیکردنەوانە، زۆر نەخۆشی بە دروستی ناتوانرێ دەست نیشانبکرێن.