ئێسکەکانی لەشی مرۆڤ

ئێسکی مرۆڤ پێکهاتووە لە چەند بەش و چینێکی سەرەکی ٢٠٦ ئێسک هەیە کە پشتگیری و پاراستنی لەش دەکەن، دوو چینی سەرەکی هەیە دەرەوە: ئێسکی (توند و پارێزەر) ناوەوە: ئێسکی (سووک و هەڵگری مۆخی ئێسک) ناو ئێسکدا مۆخی ئێسک هەیە کە خوێن دروست دەکات،پێکهاتووە لە خانەکان، کەلسیۆم و کۆڵاجین کە هێز و نەرمی پێدەدەن.

لەشی مرۆڤ بە شێوەیەکی گشتی پێکهاتووە لە ٢٠٦ ئێسک

وردەکاری:

• مرۆڤ کاتێک لەدایک دەبن نزیکەی ٣٠٠ ئێسکیان هەیە

• کاتێک گەورە دەبن: هەندێک لە ئێسکەکان پێکەوە دەلکێن دەبن بە ٢٠٦ ئێسک

دابەشکردنی ئێسکەکان:

سەر

• ٢٢ ئێسک

• پاراستنی مێشک

بربرەی پشت

• ٢٦ ئێسک

• پاراستنی لەش و یارمەتیدانی ڕاوەستان

قەفەسی سینگ

• ٢٥ ئێسک

• پاراستنی دڵ و سیەکان

دەستەکان

• ٦٤ ئێسک

• جوڵە و کارکردن

پێیەکان

• ٦٢ ئێسک

• ڕاوەستان و ڕۆیشتن

کورتە

لەشی مرۆڤی گەورە = ٢٠٦ ئێسک

ئەم ئێسکانە پێکەوە سیستەمی ئێسک دروست دەکەن و پشتیوانی و پاراستن و جوڵە دابین دەکەن.

ئێسکەکانی لەشی مرۆڤ بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ وەک ئەندامێکی سادە دانانرێن، بەڵکوو بەشێکن لە:

سیستەمی ئێسک (Skeletal System)

ئەم سیستەمە پێک دێت لە:

• ئێسکەکان

• ماسولکەکان (شوێنی پەیوەندی ئێسکەکان)

• بەستەرەکان (پەیوەندی نێوان ئێسکەکان)

بۆچی بە ئەندام دانانرێن؟

ئەندام پێویستە لە چەند جۆر توخمێک پێکبێت و کارێکی تایبەتی هەبێت (وەک دڵ یان جەرگ).

بەڵام:

• ئێسکەکان زیاتر وەک بەشێک لە سیستەم کار دەکەن

• هەرچەندە خۆیانیش پێکهاتەیەکی زیندوون و توخم و خوێنیان هەیە

لە زانستی نوێدا، هەندێک جار ئێسکێکیش وەک “ئەندام” دادەنرێت، بەڵام زۆرجار وەک بەشێک لە سیستەم باس دەکرێت.

فرمانی سەرەکی ئێسکەکان

• پشتیوانی بۆ لەش

• پاراستنی ئەندامە گرنگەکان (وەک مێشک و دڵ)

• یارمەتیدانی جوڵە لەگەڵ ماسوولەکان

• دروستکردنی خوێن

• هەڵگرتنی مادەکان (وەک کالسیۆم)

کورتە

ئێسکەکان بەشێکن لە سیستەمی ئێسک، نەک تەنها ئەندامێکی سادە بەڵام لە ڕووی زانستییەوە، دەتوانرێت هەر ئێسکێکیش وەک ئەندامێکی تایبەت بن.

پێداچوونەوەکان

1 پێداچوونەوە

کتێبە هاوشێوەکان

بابەتەکانی تر لەوانەیە سوودی هەبێت بۆت.

بینینی هەمووی
2026-08-12
فایبرین و فایبرۆجین چین ؟

ناوەڕۆکی بابەتەکەم لەسەر دوو پڕۆتینە کە ڕۆڵیێکی بەرچاویان هەیە لە لەشی مرۆڤدا کاتێک توشی بەرکەوتنێک زیانێک دەکەوێ جەستە فایبرینو فایبرۆجین وادەکەن خوێن مەین کڵۆتببێ و برینەکە چاک ببێتەوە

2026-08-12
خوێن چیە ؟

خوێن شلەیەکی جەستەیە کە چەندین پێکهاتەی هەیە هەر پێکهاتەیەک فەرمانی خۆی دەکات لەجەستەدا بەرزی و نزمی خوێن دەبێتە نەخۆشی لە جەستەدا

2026-08-09
مێلاک ( جەرگ) (کەزەب)

مێلاک(جەرگ) مەزنترین ئەندامێ ناڤدایێ لەشیە، ژەهران دلەشیدا ژێدبەت و ئاستێ شەکرێ خوێێ دپارێزێت، مەینا خینێ ڕێکتێخیت، و سەدان ئەرکی گرنگی تر ئەنجام ددەت. و دکەڤیتە ژێر قەفەزا پەراسو لایێ ڕاست و بەشی سەرڤەی زکی .

2026-08-04
پشکنینی کۆلیسترۆڵ

کۆلیسترۆڵ کۆلیسترۆڵ ماددەیەکی نەرم و چەوری دارە کە بە شێوەیەکی ئاسایی لە ئەندامەکانی مرۆڤدا بەرهەم دێ (٪٨٠ی لە جەرگدا) بەرهەمدێت. کۆلیسترۆڵ لە پێکهێنان و ساخکردنەوەی پەردەکانی خانە (خانەکان)، بەرهەم هێنانی هۆرمۆنەکانی ئیسترۆییدی وەک: هۆرمۆنەکانی ئستڕۆژین و تێستێستڕۆن هەروەها ئەسیدی زیلک، ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێرێ، ڕێژەی بەرهەم ‌هێنانی ڕۆژانەی کۆلیسترۆڵ لە لەشی مرۆڤدا یەک گرام و ڕێژەی پێداویستی رۆژانەی لەش ٠،٣ گرامە، نەگۆڕی ئاسایی کۆلیسترۆڵی خوێن ١٥٠ یا ٢٠٠ میلی گرام لە دیسی لیتردایە.

2026-07-22
ڕاپۆرت لەسەر بێ توانایی

پێشەکی: زۆرێک لە خەلکی پەی بە نرخی تواناکانیان نابەن ئەوەی خوای گەورە پێی بەخشیون, کاتیان به هەدەر دەدەن، یان ژیانیان یان خۆیان به هەرزان دادەنێن وەک ئەو مناڵە راستەقینەیی ئەوەیی ناو دەستەکانی خۆی نەدەزانی. خودایی گەورە دەیەوێت سەرنج لە ناخی خۆمان بدەین نەکەوینە ژێر کاریگەری (داتایی)نێگەتیڤەوە لە جیهانی دەرەکی, پەیی بە بەها جوان و ڕاستەقینەکەمان بەرین. خوایی گەورە توانایی ئەقڵی پێ بەخشیوین بۆ توێژینەوە و شیکارکردن, داهێنان, دۆزینەوە بۆ ئەوەی بڕوایی پتەوی پێ بێنین و زیاتر گوێڕایەڵی فەرمانەکانی بین, زیاتر پەیوەست بین پێیەوە. با ئێستا هەندێک لە تواناکانمان بپشکنین بێگومان تواناکانمان لەوە زیاترن کە درکمان پێ کردوون, مەوداکانیان نازانین, هێندە نەبێت خوای گەورە ئەقلی پێبەخشیوین کە توانایی ڕۆچوون و دۆزینەوە و بەڵگەیی بونیات نانی هەیه. کاتێک درک بە توانا بێسنوورەکانی مرۆڤ دەکەین, پاشان لەوە تێگەشتین گەر وەک پێویست بیانخەینە گەر, ئەوا بێگومان دەبین لە مسۆگەر کردنی ئامانجەکان, بە خەونەکانمان دەژین گەشتی ژیانیش پر دەبێت لە خۆشی و کامەرانی. گەر بەراستی خاوەنی ئەو توانایانە بین, پاشان هەموو ئاواتەکانمان بەدیهێنا, لە ناخەوە بە ئاسوودەیی ژیاین بە خۆشی و سەرکەوتنی بەردەوام گەر ئەمە راستیەکی حاشا هەڵنەگربێت بۆچی زۆربەی خەڵکی ئاواتەکانیان ناهێنێتەدی؟ بۆچی زۆربەی خەڵکی لە گێژاوی ئاستەنگەکان دەژین؟ بۆچی خۆیان بە هەرزانترین نرخ دەفرۆشن؟ وەڵامیش بۆ ئەو پرسیارانە لە وشەیەکی کورتدا خۆی کۆدەکاتەوە ئەویش نەبوونی تێگەیشتن. تێنەگەیشتنی مرۆڤ خۆی بە بەهێزتر و باشتر لەوە دەزانێت کە بە بیریدا دێت. تێنەگەیشتن لەو بەرنامە رێژییە سلبیەی لە کۆنەوە بەرنامە رێژی لەسەرکراوە لە جیهانەکەی دەرەوە. تێنەگەیشتن لەوەی بە ئاکارەکانی, بە ڕەنگ و شێوەی, بە پلەوپایەیی, بە خێزانەکەیی ناخەملێنرێت بەڵکوو باشترین بەدیهێنراوی خوای پەروەردەگارە.

2026-06-23
رۆژانە پێویستمان بە خواردنەوەی چەند بری ئاوە؟

پێویستە چەند ئاو بخۆمەوە؟ ئاوی پێویست بریتییە لە ١٣ کوپ بۆ پیاوان و ٩ کوپ بۆ ئافرەتان. هەروەها چەند ئاو پێویستە بۆ خواردنەوە، بەندە بە تەمەن،رەگەز،دووگیانی، وەرزش کردن، کەشوهەوای گەرم.

2026-05-10
هانتا ڤایرۆس چیە ؟

هانتاڤایرۆسەکان خێزانێکە لە ڤایرۆسەکان کە دەبنە هۆی نەخۆشی سەخت و مردن.ئەم ڤایرۆسانە دەبنە هۆی نەخۆشییەکانی وەک نەخۆشی هانتاڤایرۆسی سییەکان (HPS) و تای خوێنبەربوون لەگەڵ نەخۆشی گورچیلە (HFRS). بە شێوەیەکی سەرەکی لە لایەن مشک و جورجەوە بڵاودەبنەوە. ڤایرۆسی ئەندێس تاکە جۆری هانتاڤایرۆسە کە ناسراوە بە بڵاوبوونەوەی لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ. ئەم بڵاوبوونەوەیە بەزۆری تەنها بۆ ئەو کەسانە سنووردارە کە پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ کەسە نەخۆشەکەدا هەیە.

2026-05-02
مانەوەی ئاو لە گەدەدا چەند کاتی پێوویستە؟

ئاو مادەیەکی زۆر گرنگە بۆ ژیان و پێکهاتووە لە دوو ئەتۆمی هایدڕۆجەن (H) و یەک ئەتۆمی ئۆکسجین (O)، کە پێکەوە H₂O دروست دەکەن. ئەم پێکهاتەیە وا دەکات کە ئاو تایبەتمەندییەکی تایبەتی هەبێت، وەک توانای تواندنەوەی زۆر لە مادەکانی هەیە.گەورەبوونی کاتێک دەبێتە (بەفر)، و گرنگییەکی زۆر بۆ گەشە و مانەوەی زیندەوەرەکان.ئاو لە سروشتدا بە سێ حاڵەت دەبینرێت شل،گاز،بەفر. هەروەها ڕۆڵێکی سەرەکی هەیە لە ڕێکخستنی گەردوون و جیاوازییەکانی وەک وەرزەکان، باران، و گۆڕانکارییەکانی کەش و هەوا.