رۆژانە پێویستمان بە خواردنەوەی چەند بری ئاوە؟
ئاو و پێکهاتەکانی چین ؟
ئاو ماددەیەکە لە توخمە کیمیاییەکانی هایدرۆجین و ئۆکسجین پێکهاتووە و لە دۆخی گازی و شلە و ڕەقدا بوونی هەیە. یەکێکە لە زۆرترین و پێویستترین ئاوێتە. شلەیەکی بێ تام و بێ بۆنە لە پلەی گەرمی ژووردا، توانای گرنگی تواندنەوەی چەندین مادەی تری هەیە. ئاو لەسەر هەسار و مانگ و کۆمەڵەی خۆر و دەرەوەی کۆمەڵەی خۆردا هەیە. بە ڕێژەیەکی کەم ئاو بێ ڕەنگ دەردەکەوێت، بەڵام لە ڕاستیدا ئاو ڕەنگێکی شین و ناوەکی هەیە کە بەهۆی کەمێک هەڵمژینی ڕووناکی لە درێژیی شەپۆلی سووردا دروست دەبێت.
گرینگی خواردنەوەی ئاو لە ژیانی رۆژانەماندا؟ هێشتنەوەی جەستەت بە شێداری زۆر گرنگە بۆ تەندروستی . خواردنەوەی ئاو پێویستە بۆ کارکردنی جەستەی مرۆڤ. هەموو سیستەمێک لە لەشدا پشت بە ئاو دەبەستێت، لەوانە کۆئەندامی هەرس و سوڕی خوێن و دەمارەکان.ئاو یارمەتی گواستنەوەی ماددە خۆراکیەکان دەدات بۆ خانەکان و پاشماوە لادەبات و پلەی گەرمی جەستە ڕێکدەخات.
خواردنەوەی ئاو سوودی چییە؟
ئاو پاڵپشتی هەرسکردن، زانین، یادەوەری دەکات، یارمەتی نەهێشتنی ژەهرەکان لە ناو لەش دەدات، وزە زیاد دەکات، پلەی گەرمی لەش ڕێکدەخات، شانە و جومگەکان بە چەوری دەهێڵێتەوە.جگە لەوەش، بۆ پێست وا دەکات زیاتر گەش بێت و کەمکردنەوەی دەرکەوتنی چرچ و لۆچی .
زۆر خواردنەوەی ئاو کاریگەریەری چیە؟
زۆر خواردنەوەی ئاو دەتوانێت زیانی هەبێت ئەگەر بە شێوەیەکی زۆر و لە ماوەیەکی کورتدا بێت. ئەم دۆخە پێی دەوترێت زۆربوونی ئاو لە لەشدا، کە دەکرێت هاوسەنگی خوێن بگۆڕێت و ئاستی (سۆدیۆم) کەم بکات.
لە نیشانەکانی زۆر خواردنەوەی ئاو:
▪️سەرئێشە
▪️ هەست بە قورسایی
▪️هەلاوسانی دەست و پێ
▪️کەم بوونی ئارەزووی خواردن
▪️لەبیرچوونەوە
▪️ماندووبوون
بە تایبەت ئەگەر کەسێک لە ماوەیەکی کەمدا رێژەیەکی زۆر ئاو بخواتەوە، دەتوانێت مەترسیدار بێت. بەڵام بۆ زۆربەی خەڵک، خواردنەوەی ئاو بە بڕی هاوسەنگ و بەپێی پێویستی جەستە باشترین ڕێگایە.
چۆنیەتی هەژمارکردن بۆ ئەوەی بزانین ڕۆژانە چەند ئاو بخورێتەوە؟
پێشنیارێکی باو ئەوەیە کە بۆ هەر کیلۆیەک کێشی جەستە نزیکەی ٣٠ مل ئاو بخۆیتەوە. بۆ نموونە کەسێک کە کێشی ٧٠ کیلۆگرامە، پێویستە ڕۆژانە نزیکەی ٢.١ لیتر ئاو بخواتەوە (٧٠ کیلۆ x ٠.٠٣).
فۆرمولەیەکی تری سادە کە بۆ خەمڵاندنی پێویستی ڕۆژانەی ئاو بەکاردێت لەسەر بنەمای بەکارهێنانی کالۆرییە.
لەسەر ئەو بیرۆکەیە دامەزراوە کە بۆ هەر کالۆرییەک کە بەکاردەهێنرێت، پێویستە ١ مل ئاو بخۆیتەوە. کەواتە، کەسێک کە ٢٠٠٠ کالۆری بەکاردەهێنێت پێویستە ڕۆژانە نزیکەی ٢ لیتر ئاو بخواتەوە.بێگومان ئەم فۆرمولانە دەتوانن خاڵی دەستپێکی باش بن.
بەڵام هۆکاری دیکەش هەن کە کاریگەرییان لەسەر پێویستی ئاو هەیە، لەوانە:
ئاستی چالاکیی جەستەیی: ئەو کەسانەی کە زۆر چالاکن یان وەرزشێکی قورس دەکەن، لەوانەیە پێویستیان بە خواردنەوەی ئاوی زیاتر بێت.
کەش و هەوا و ژینگە: لە ژینگە گەرم و شێدارەکاندا، بەهۆی زیادبوونی ئارەقکردنەوە، پێویستی بە ئاو زیاد دەکات.
بارودۆخی تەندروستی: هەندێک حاڵەتی پزیشکی یان بارودۆخی وەک نەخۆشی، دووگیانی یان شیرپێدان دەتوانێت کاریگەری لەسەر پێویستی ئاوەکەت هەبێت.
ئەگەر ئاوی پێویست نەخۆیتەوە چی ڕوودەدات؟
دەتوانێت کاریگەری خراپی لەسەر جەستە و دەروون هەبێت کاتێك ئاو لە لەشدا کەم بێت لە نێوان رێژەی ١-٤٪ دەبێتە هۆی نیشانەکانی وەک:
▪️ئازاری ئازار
▪️ماندوێتی
▪️قەبزی
▪️کێشەی تەرکیزکردن
▪️وشکبوونەوەی پێست
▪️ئازاری جومگەکان
▪️کەمبوونەوەی بارستەی ماسولکەکان
▪️گۆڕانی باری دەروونی
▪️هێڵنج
لە حاڵەتە سەختەکاندا، لەگەڵ لەدەستدانی ئاوی لەش زیاتر لە ٤% دەبێتە هۆی کێشەی وەک لەکارکەوتنی گورچیلە، سەختی هەناسەدان، هەوکردنی بۆری میز یان بەردی گورچیلە.
ئایا خواردنەوەی ئاو دەتوانێت یارمەتیت بدات لە دابەزاندنی کێشت؟
بەلێ ، ئاو نەک هەر یارمەتیت دەدات هەست بە تێری بکەیت، بەڵکو دەتوانێت میتابۆلیزمت باشتر بکات. خواردنەوەی ئاو پێش ژەمەکان دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی وەرگرتنی کالۆری، لە کاتێکدا ئاودانی پێویست یارمەتی جەستەت دەدات چەوری بە شێوەیەکی کاراتر میتابۆڵ بکات.سەرەڕای ئەوەش، گۆڕینی خواردنەوە شەکردارەکان بە ئاو بە شێوەیەکی بەرچاو ڕێژەی کالۆری ڕۆژانە کەمدەکاتەوە، ئەمەش یارمەتی دابەزاندنی کێش دەدات و تەندروستی گشتی باشتر دەکات.
چالاکیی جەستەیی تا چەند گرنگە بۆ پێویستی ئاو؟
چالاکیی جەستەیی کاریگەری زۆری لەسەر پێویستی ئاو هەیە، چونکە کاتێک وەرزش دەکەیت، بڕێکی بەرچاو شلەت لەدەست دەدەیت لەڕێگەی ئارەقکردنەوە.زۆر گرنگە ئەم شلانە پڕبکرێتەوە بە خواردنەوەی ئاو لە کاتی وەرزشکردن و دوای وەرزشکردن، بەتایبەتی بۆ وەرزشوانان یان ئەوانەی چالاکیی جەستەیی چڕ دەکەن پێویستە زیاتر ئاو بخۆنەوە بۆ پاراستنی ئاستی ئاو لە لەشدا .یاسایەکی گشتی ئەوەیە کە لانیکەم ٥٠٠ مل (نیوە لیتر) ئاو بخۆیتەوە بۆ هەر کاتژمێرێک وەرزشی مامناوەند بۆ چڕ .
دوای وەرزش چەند خولەک چاوەڕوان بکەین؟
▪️باشترە ٥ تا ١٠ خولەک چاوەرێبکرێت .
▪️تا دڵ و هەناسەی جەستە هێواش دەبێت
▪️دەست پێبکە بە ئاو خواردنەوە کەمکەم نەوەک زۆر و لە یەک جاردا ٢–٣ قورتە لە جارێکدا.
بۆچی چاوەڕوانی بکرێت؟
دوای وەرزشە قورسەکان:
▪️دڵ هێشتا خێرایە لە لێدان.
▪️لەش گەرمە
▪️زۆر ئاو لە یەکجاردا دەتوانێت مێشک و سێستەمەکانی لەش تووشی ناهاوسەنگی بکات.
